برق صنعتی

سیستم برق صنعتی نقش مهمی را در کارائی  تجهیزات و واحدهای صنعتی ایفا می کند . تولیدات صنعتی و کارائی  آنها به ایمنی و قابلیت اطمینان سیستم برق بستگی دارند . طراحی و ساختار سیستم برقی هر یک از تجهیزات صنعتی  بر حسب ایمنی و اعتبار شکل عملکرد آنها آنالیز شود .

لوازم تجهیزات مهم که در سیستم های برق صنعتی و تاسیسات الکتریکی صنعتی به کار می روند در زیر به اختصار توضیح داده شده است 

ترانس جریان و ولتاژ   current transformer (CT) and Voltage Transformer or Potential Transformer:

در صنعت برق ، برای اندازه گیری و حفاظت ، بر اساس میزان مورد نیاز ولتاژ و جریان ، از ترانس های جریان و ولتاژ استفاده می شود . این گونه تجهیزات از درصد خطای بسیار کم برخوردارند و در دو نوع حفاظتی و اندازه گیری طراحی و ساخته شده اند .

ترانسفورماتورهاي جريان، ترانسفورماتورهاي با توان پائين ميبا شند كه در شرايط معمول بهره برداري، جريان ثانويه متناسب با جريان اوليه بوده، و اختلاف فاز مابين ثانويه و اوليه در جهت مناسب اتصلات تقريباً برابر صفر ميباشد . ميتوان گفت ترانسفورماتورهاي جريان در شرايط اتصال كوتاه عمل ميكنند . جرياني كه بايد اندازه گيري شود از سمت اوليه ترانسفورماتور عبور ميكند. ادوات متصل به ثانويه ترانسفورماتور به صورت سري متصل ميشوند. ترانسفورماتورهاي جريان مدارهاي اندازه گيري و حفاظتي را از ولتاژ اوليه ايزوله مينمايند و همچنين ادوات اندازه گيري را در شرايط اضافه بار در مقابل اضافه جريان محافظت مينمايند. يك ترانسفورماتور جريان ميتواند چندين سيم پيچ ثانويه با مشخصات مشابه يا متفاوت داشته باشد كه كاملاً از نظر مغناطيسي نسبت به يكديگر ايزوله هستند .

کنتاکتور :

کلید های الکترومغناطیسی هستند که برای قطع و وصل کردن جریان برق به وسیله ایجاد مدار باز به کار می روند . کنتاکتورها عمدتا در راه اندازی و کنترل موتور های الکتریکی کاربرد دارند ولی انواعی از آنها برای کنترل و روشن خاموش کردن بار هایی به غیراز  موتور به کار میروند بار هایی مانند کوره های الکتریکی دارای هیتر مقاومتی ،لامپ های ،روشنایی ، تابلو اصلاح ضریب قدرت و..... کاربرد دارند و دارای مزایای متعددی هستند :

  • کنترل و فرمان از راه دور کم هزینه و ایمنو 
  • امکان قطع و وصل جریان از چندین محل
  • قابلیت مدار فرمان اتوماتیک
  • طراحی مناسب با سرعت قطع و وصل بالای مدار
  • محافظت مطمئن از دستگاه ها و ماشین آلات صنعتی 

 

رله :

سوئیچ هایی هستند که مدارها را به حالات الکترومکانیکی و الکترونیکی باز و بسته می کنند . آنها یک مدار الکتریکی را با باز و بسته کردن کنتاکت ها در مداری دیگر کنترل می کنند . رله ها مدارهای ولتاژ بالا با سیگنال فشار ضعیف و مدارهای جریان بالا با سیگنال جریان ضعیف را کنترل می کنند . هم چنین آنها می توانند به عنوان سوئیچ ایمن برای مداری با جریان ضعیف به کار روند . رله های بر اساس تعداد و نوع کنتاکت های آنها و نیز ولتاژ و جریان تحریک و ولتاژ و جریانی که توانایی قطع و وصل را آن دارا می باشند شناخته و دسته بندی می شوند و به دو گروه اصلی می توان آنها را تقسیم بندی نمود گروهی با جریان تحریک AC و گروه دیگر با جریان تحریک DC . پارامتر های دیگری مانند توانایی تحمل ارتعاش و دارا بودن حفاظت داخلی برای اضافه ولتاژ های لحظه ای را نیز می توان در نظر داشت 

 

کلیدهای مینیاتوری mcb miniature circuit breaker :

 نوعی از کلید های دستی قطع وصل جریان بار هستند که که به شکل فشرده ساخته شده اند و دارای حفاظت های مغناطیسی و حرارتی جهت حفاظت در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه هستند کلید های میناتوری به سه گروه اصلی و پر مصرف با منحنی قطع استاندارد دسته بندی می شوند . این سه گروه یا تیپ شامل B, C, D می شوند که تیپ Bرا عموما برای کنترل و حفاظت مدارهای روشنایی استفاده می کنند و تیپ C را برای کنترل و حفاظت مدارهای موتور سبک و لامپ های گازی بکار می رود و تیپDبرای کنترلبار های موتوری سنگین و ترانسفور ماتور ها کار برد دارد 

این نوع کلیدها به عنوان قطع کننده های مدار در بیشتر خانه ها و دستگاه ها برای حفاظت و ایمنی افراد و دستگاه ها در مقابل جریان های اضافه بار و اتصالات کوتاه به کار می روند .

دستورالعمل هایی برای نصب و به کار گیری کلید مینیاتوری :

  • در معرض گازهای خورنده و گاز های مضر مانند سولفار ، آمونیم و .... قرار نگیرد.
  • در معرض رطوبت بالا برای مدت طولانی نباشد .
  • در معرض نور مستقیم خورشید در مدت طولانی قرار نگیرد .
  • در دمای بین 20 تا 60 درجه سانتی گراد و در محیطی بدون رطوبت و گرد و خاک باشد .
  • ضامن نگهدارنده در حالت off باشد .

شرایط استاندارد برای عملکرد نرمال :

  • دمای پیرامون : 5-  تا 40+ ، میانگین دما برای 24 ساعت نباید فراتر از 35 درجه رود .
  • رطوبت نسبی : 45-85 %
  • نوسان و شوک : بدون لرزش و شوک بیش از اندازه
  • ارتفاع : تا 2000متر
  • محیط های اطراف : بدون بخار آب بیش از حد ، بخار مواد نفتی ، دود ، گرد و غبار ، نمک و مواد خورنده

 

تایمر  timer:

مجموعه ای از کلیدها با  یک سری تیغه های باز و بسته است ، که با وصل برق به منبع تغذیه و تحت زمان تعریف شده عمل می کند ، به صورتی که تیغه های باز را بسته و تیغه های بسته را باز می کند و با قطع منبع تغذیه ، تیغه ها به حالت اولیه خود باز می گردند . تایمر ها را می توان برای کاربردهایی که در آنها نگهداری ای تعیین یک زمان مشخص مدنظر باشد مورد استفاده قرار داد تایمر ها به چهار نوع اصلی به لحاظ عملکرد دسته بندی می شوند ، تاخیر در وصل On delay ، تاخیر در قطع Off delay ، تاخیر در قطع و وصلOn Off delay ، و تایمر پالسی یا فلاشینگ که با زمان های مشخص روشن و خاموش می شوند . این وسیله به لحاظ ساختمان نیز گروه بندی می شوند که شامل تایمر های مکانیکی ، پنیوماتیکی ، الکترونیکی و دیجیتالی هستند 

شاسی فرمان و چراغ سیگنال :

لامپ هاي سیگنال یا علامت دهنده در تمامی  دستگاه هاي صنعتي و تابلو هاي توزيع و تابلو فرمان بکار می روند  شکل استفاده از اين لامپ ها گوناگون است . از اين لامپ ها  به عنوان لامپ خبر کننده  نام برده می شود چرا که  و مي توانند  روشن یا خاموش بودن و يا عيب دستگاه و...را نشان دهند.

چراغ هاي سیگنال  مورد استفاده در مدار فرمان ،يک چراغ کم قدرت (2/1تا5وات) هستند  که با ولتاژهاي مختلف از 24تا 220ولت کار مي کنند. اين چراغ ها معمولا در سه رنگ استاندارد قرمز،سبز و نارنجي ساخته مي شوند. و شکل نصب آنها بایستی به گونه ای باشد که به راحتی قابل روئیت باشد.

کلیدهای دستی لحظه ای کار

زمانی که انرژی و نیروی دست بر روی کلید ثابت باقی می ماند و مدار متصل است وبه محض برداشتن دست از روی کلید ، کلید مجددا به حالت اولیه خود بازگشته و مدار قطع می گردد . برای عمل کردن کلید های لحظه ای نیروی مکانیکی دائم لازم است. کلید های لحظه ای که در برق صنعتی کاربرد دارند مانند شستی های START و STOP

دکمه های وصل (استارت) و قطع(استاپ)

فرمان آنها به وسیله دست صورت می گیرد و عملکرد آن لحظه ای است این کلید ها در مدار فرمان به منظور راه اندازی یا خاموش کردن دستگاه استفاده می شوند این شستی ها معمولا به رنگ سبز و یا مشکی برای فرمان وصل و با کنتاکت باز ، برای قطعمدار با رنگ قرمز و با کنتاکت بسته

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  • مطابق با نمونه های استاندارد IEC60947-3
  • مجهز به کنتاکت های کمکی باز و بسته
  • قابل عرضه به صورت چراغ دار و با ولتاژ های مختلف
  • قطعات قابل عرضه شامل محفظه ، درپوش ، پلاک و ابزارهای بستن شاسی و سیگنال سایز 16 و 22 هستند .

 

کلید اتوماتیک کمپکت :

  • دارای قابلیت نصب به صورت افقی و عمودی
  • کنترل و قطع جریان های اضافه بار و یا اتصال کوتاه
  • قابل نصب برای مدارهای 16 تا 1600 آمپر در دو مدل هوشمند و معمولی
  • قابل تنظیم از 70% جریان نامی برای مدل قابل تنظیم و از 40% برای مدل های هوشمند
  • دارای قدرت قطع جریان آنی
  • مجهز به رله های شانت ، کنتاکت کمکی ، under voltage و .....

 

لیمیت سوئیچ :

یک وسیله الکترومکانیکی است که به مجموعه ای از کنتاکت ها متصل می شود و عمل قطع یا وصل جریان الکتریکی را انجام می دهد . لیمیت سوئیچ ها در محیط های صنعتی گوناگون کاربردهای مختلفی دارند ، نصب و استفاده از آنها آسان است و عملکرد قابل اطمینانی دارند .

در مدارهای فرمان برای کنترل و محدود کردن حرکت قسمت های مکانیکی ، تغییر جهت حرکت در تایمر ها و شناور ها و ... به عنوان کلید قطع و وصل استفاده می شود .

انواع لیمت سوئیچ

کلید محدود کننده فشاری انتهایی ، کلید محدود کننده قرقره ای ، کلید محدود کننده قرقره ای از راست ، کلید محدود کننده قرقره ای یک طرفه از چپ ، کلید محدود کننده قرقره ای دو طرفه ، کلید محدود کننده آنتنی دو طرفه

 

کلید هوایی :

این نوع کلیدها از انواع دیگر کلید های اتوماتیک فشار ضعیف هستند که در آمپر بالا مورد استفاده قرار می گیرند. حد بالای جریان این کلیدها تا 6300 آمپر است . کلیدهای هوایی دارای رله های خودجاساز هستند و خاصیت time delay دارند . در کلیدهای هوایی از محفظه های جرقه گیر جهت خاموش کردن جرقه استفاده می شود . این محفظه ها از جنس سیلیس یا آزبست بوده و به صورت مشبک ولایه لایه ساخته می شوند . در این کلیدها ممکن است از فیوزهای فشار قوی جهت حفاظت در برابر جریان های اتصال کوتاه استفاده شده باشد.

کلید های هوایی دارای سيستم اطفاء جرقه توسط هواي آزاد  هستند که به همین دلیل به اين نوع كليدها كليد اتوماتيك هوائي يا (Air Circuit Breaker) ACB گفته مي شود.

عمرکاری  مفيد كليدهاي هوائي تقريباً دو برابر كليدهاي كمپكتیا همان کلید های اتوماتیک  است و همچنين قدرت قطع یا توانایی قطع زیر بار اين كليدها نيز نسبت به كليدهاي كمپكت بيشتر است. مكانيزم عملكرد كليدهاي هوائي به این صورت  است كه فنر شارژ كليد توسط دسته گردنده،اهرم  يا موتور الكتريكي شارژ مي شود وبا اعمال فرمان وصل  كليد به حالت وصل مي رود. در زمان بروز خطا رله الكترونيكي به كمك ترانسهايجریان و ولتاژ  نمونه بردار جريان وقوع خطا را حس كرده و طي زمان معيني فرمان آزاد کردن ضامن دشارژ فنر و بعبارتي فعال ساختن مكانيزم قطع جريان توسط كليد را صادر مي كند. این کلید ها در سایز وجود دارند . سایز I یا همان یک از 630 آمپر تا 1600 آمپر شامل می شود .سایز II یا همان دو که از 800 آمپر تا 3200 آمپر را شامل می شود . سایز III یا همان سه که از 4000 آمپر تا 6300 آمپر را شامل می شود . 

 

موتور  سافت استارتر ( راه انداز نرم موتور ) :

زمانی که یک موتور AC سه فاز راه اندازی می شود ، جریان زیادی را تا حد 3 تا 5 برابر جریان نامی می کشد . این جریان راه اندازی در طراحی اتصالات برق صنعتی اعم از حفاظت و سیم کشی باید در نظر گرفته شود . بدین ترتیب ، سافت استارتر موجب تغییر ولتاژ موتور می شود ، جریان موتور نیز طبق افزایش این ولتاژ تغییر کرده و در استارت موتور جریان بالا وجود نخواهد داشت . یان عملکرد سافت استارت بر اساس تغییر ولتاژ با نرخ افزایش ثابت یا با شیب مثبت ثابت اتفاق می افتد این شرایط افزایش ولتاژ باعث می شود در طول زمان راه اندازی جریان موتور در یک مقدار متوسط کمتر ثابت باقی بماند باید به این نکته توجه داشت که کاهش ولتاژ در موتور باعث کاهش گشتاور نیز خواهد شد بنابراین استفاده راه انداز نرم  در بار هایی که نیاز به گشتاور زیاد برای راه اندازی دارند مناسب نیست . 

 

اینورتر :

دستگاه الکتریکی است که با استفاده از قطعات الکترونیک قدرت و میکرو کنترل ها جریان AC  با فرکانس ثابت در ورودی را به جریان AC خروجی با ولتاژ و وفرکانس قابل تنظیم یا متغییر تبدیل می کند به همین دلیل به این دستگاه مبدل فرکانسی FCنیز کفته می شود و چون جهت راه اندارزی موتور های AC استفاده می شود به آن درایو DRIVE ACنیز می گویند از یان وسیله جهت کنترل دور و جهت گردش و راه اندازی نرم موتور های AC استفاده می شود همچنین در انواعی از می توان حلقه های کنترل محلی و با کارکرد های محدود توسط آنها ایجاد نمود و عمل کنترل را توسط آنها بر روی دور موتور به انجام رساند. 

مشخصات مهم درایو یا اینورتر :

ولتاژ ورودی ،ولتاژ خروجی ،تعداد فاز ورودی ،توان خروجی ،توان ورودی ،جریان ورودی و خروجی ، درجه حفاظت ، درجه حرارت محیط کار ، امکان شبکه شدن ، تعداد ورودی و خروجی های مدار فرمان ، نوع و تعداد ورودی و خروجی های آنالوگ ، و امکانات ویزه و......

  • کاهش انرژی مصرفی و کاهش هزینه برق
  • کاهش جریان راه اندازی و کمک به طولانی تر شدن عمر موتور
  • تغییر سرعت موتور
  • حفاظت در برابر اضافه بار
  • امکان کار موتور در شرایطی با ولتاژ ورودی متغیر
  • کنترل از راه دور
  • روشن و خاموش کردن موتور بدون نیاز به قطع و وصل برق اصلی
  • حفاظت از موتور در برابر افزایش ولتاژ و جلوگیری از آسیب دیدن موتور

ویدفکتور بزرگترین تامین کننده تجهیزات برقی و اتوماسیون صنعتی در سطح کشور ، محصولات بالا را با اطمینان از کیفیت و اصل بودن  به مشتریان گرامی ارائه می دهد .